Bảo tàng Mỹ thuật Hồ Chí Minh

Bảo tàng Mỹ thuật là một trong những bảo tàng lớn nhất tại Thành phố Hồ Chí Minh. Nơi đây đã chứng kiến ​​những thăng trầm của lịch sử cũng như sự đi lên của Thành phố Hồ Chí Minh sau ngày thống nhất đất nước năm 1975. Công trình được xây dựng vào năm 1929 và khánh thành năm 1934. Là sự kết hợp hài hòa giữa kiến ​​trúc Á - Âu, do ông Rivera, một kiến ​​trúc sư người Pháp thiết kế. Vào thời điểm đó, công trình này là dinh thự của gia đình một doanh nhân gốc Hoa tên là Hứa Bổn Hòa, một trong những thương nhân giàu có nhất miền Nam Việt Nam thời thuộc địa. Hứa Bổn Hòa, còn được gọi với cái tên trìu mến là “Chú Hòa”, là chủ nhân của nhiều công trình khác như Bệnh viện Từ Dũ, Khách sạn Majestic và Trung tâm Cấp cứu của Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay.

Chủ nhân của bảo tàng này thay đổi qua các thời kỳ gắn liền với các sự kiện lịch sử như Cách mạng tháng Tám năm 1945, chia cắt hai miền Nam Bắc năm 1954, Việt Nam Cộng hòa sụp đổ năm 1975 và đổi mới năm 1986. Đến nay, dù thành phố đã thay đổi nhiều mặt nhưng công trình kiến ​​trúc vẫn giữ nguyên dáng vẻ cổ kính, tô điểm thêm cho sự phát triển chung và nét đặc biệt của thành phố Hồ Chí Minh.

Công trình 3 tầng của Bảo tàng Mỹ thuật được xây dựng theo phong cách kiến ​​trúc Art-deco, một lối kiến ​​trúc dung hòa những giá trị tinh túy nhất từ ​​trường phái mỹ thuật Á - Âu. Nhìn từ bên ngoài, du khách sẽ dễ dàng nhận ra một tòa nhà màu vàng với những ô cửa sổ hình vòm cuốn giữa không gian xanh mát. Mặt trước của công trình này nằm trong một cổng vòm với hai cầu thang ngắn hai bên dẫn đến cửa chính. Ngoài ra còn có một đài phun nước nhỏ với hai tác phẩm điêu khắc ở hai bên nằm ngay trung tâm của sân trước. Toàn bộ công trình là một ngôi nhà hình chữ U, phía sau của tòa nhà là một khoảng sân nhỏ ngoài trời.

Đây là công trình đầu tiên tại Sài Gòn đưa thang máy vào thiết kế. Vào thời điểm đó, thang máy được trang trí giống như một chiếc kiệu cổ của Trung Quốc. Một đặc điểm Trung Quốc khác của bảo tàng là mái nhà lát gạch đỏ theo phong cách Âm Dương. Các ô cửa sổ được lắp kính nhiều màu sắc mang phong cách đặc trưng của nghệ thuật Châu Âu. Tất cả các chi tiết đó làm cho công trình kiến ​​trúc trở thành một tác phẩm nghệ thuật bên ngoài với những nét đặc trưng nổi bật của Đông Á và Pháp.

Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh tọa lạc trên diện tích 3.514m2 và được chia thành nhiều phần riêng biệt với các vai trò khác nhau. Tầng hầm làm văn phòng làm việc, tầng 1 làm phòng trưng bày, triển lãm và thương mại, tầng 2 tranh mỹ nghệ, tầng 3 là nơi trưng bày các tác phẩm điêu khắc cổ và đồ thủ công mỹ nghệ truyền thống của cư dân cổ ở miền Nam Việt Nam.

Điểm nhấn của toàn bộ kiến ​​trúc nằm ở lối đi chính lên tầng 1 với tiền sảnh cao, cột lớn và cầu thang hai bên. Cửa chính được thiết kế theo hình vòm cung, bên trên là chữ thép cách điệu H.B.H, tên viết tắt của “chú Hoà”. Phía sau của bảo tàng là một tấm bia khắc tên những chủ nhân của tòa nhà này, hầu hết trong số họ là của gia đình ông Hứa Bổn Hòa.

Các hành lang dài bên trong bảo tàng dẫn đến các phòng trưng bày, tất cả đều được kết nối với nhau bằng cửa hông. Phía trước mỗi phòng là cánh cửa gỗ xanh dẫn ra ban công nhỏ. Nhờ hệ thống cửa ra vào và cửa sổ nên bên trong Bảo tàng Mỹ thuật tràn ngập ánh sáng và gió tự nhiên tạo nên không gian thoáng đãng bên trong. Hành lang chính sơn màu vàng, khi đi dọc theo hành lang, màu vàng sẽ dần biến mất, nhường chỗ cho bức tường và cửa sổ màu xám. Tất cả màu sắc hòa quyện hài hòa vẽ nên bức tranh kiến ​​trúc sống động bên trong bảo tàng.

Bảo tàng Mỹ thuật còn là nơi nghiên cứu, sưu tầm, bảo quản, trưng bày tài liệu, hiện vật tiêu biểu về mỹ thuật và phản ánh những nét đặc sắc của thủ công mỹ nghệ cổ Việt Nam, nhất là các tác phẩm mỹ thuật tiêu biểu ở Nam Bộ. Một số hiện vật được trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh:

 - Tác phẩm điêu khắc đồng cổ ở miền Nam, Việt Nam: trưng bày những tác phẩm điêu khắc của các vị thần Hindu và Phật giáo từ thế kỷ thứ tư đến thế kỷ thứ mười một. Các tượng Thần của đạo Hindu bao gồm tượng Vishnu, Surya, Lakshmi, Uma và Ganesa làm bằng đá sa thạch mịn, có niên đại từ thế kỷ thứ V đến thế kỷ thứ XI. Các bức tượng Phật từ thế kỷ thứ tư đến thế kỷ thứ mười được làm bằng gỗ crape-myrtle khổng lồ và đá sa thạch mịn.

 - Tác phẩm điêu khắc cổ Champa: là một trong những bộ môn nghệ thuật đặc sắc trong kho tàng di sản mỹ thuật Việt Nam, góp phần vào nền văn hóa đa tôn giáo, đa dân tộc. Ngoài ảnh hưởng của tôn giáo Ấn Độ, người Chăm còn tiếp thu văn hóa, phong tục tập quán và đặc biệt là nghệ thuật kiến ​​trúc, điêu khắc của Ấn Độ, sau đó nhanh chóng bản địa hóa và tạo nên những nét độc đáo, hấp dẫn của phong cách Chămpa trên từng tác phẩm điêu khắc.  Được trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh là các tượng, phù điêu và bán phù điêu về các vị thần Hindu như tượng Kinnara, phù điêu Dvarapala và Colossus, tượng Kala - quái vật canh giữ đền thờ, tiên nữ, vũ nữ, các hiện vật kiến ​​trúc như bàn thờ, cột nhà..., tất cả chúng đều được làm bằng đá sa thạch thô hoặc đất nung, có niên đại từ thế kỷ 7 đến thế kỷ 14. 

 - Tượng ở Lăng Tây Nguyên: Các tác phẩm điêu khắc và tượng trong các nhà mồ ở Tây Nguyên là một bộ phận đặc sắc trong nền điêu khắc Việt Nam nói chung. Phong tục này đã gắn bó với người dân Tây Nguyên từ xã hội nguyên thủy, một phần do quan niệm tín ngưỡng xa xưa. Cũng chính vì nghệ thuật nguyên thủy luôn không bị hạn chế về công năng nên tượng trong các lăng mộ khá đa dạng và đặc sắc. Không giống như những tác phẩm điêu khắc khác, công cụ được sử dụng để làm những bức tượng này cũng rất đơn giản: rìu và dao, những công cụ sản xuất phổ biến nhất. Theo quan niệm của người dân địa phương, tượng giúp thay thế con người nên những bức tượng trong lăng không làm gì khác ngoài việc phục vụ đời sống vật chất và tinh thần của người chết. Các tác phẩm điêu khắc phổ biến là những người đang khóc, người mẹ và đứa trẻ, đàn ông hoặc phụ nữ khỏa thân, v.v.

 - Gốm sứ Việt Nam (thế kỷ 11 đến thế kỷ 20): Dưới thời nhà Lý (1010 - 1225), nhà Trần (1226 - 1400) và nhà Lê (1428 - 1527), nghề gốm đã phát triển mạnh mẽ và đạt đến đỉnh cao cả về nghệ thuật và công nghệ, cho ra đời nhiều loại gốm đẹp và những sản phẩm gốm sứ quý giá, sau đó đã theo thuyền của các thương nhân nước ngoài đến nhiều nước trên thế giới. Cho đến cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, các trung tâm gốm sứ nổi tiếng ở Việt Nam như Bát Tràng, Phù Lãng, Hương Canh, Thanh Hóa, Bình Định, Biên Hòa đã sản xuất ra nhiều loại sản phẩm gốm, đa dạng về mẫu mã. , chất liệu và hoa văn thể hiện trên bình gốm, và sự tỉ mỉ, hài hòa trong nghệ thuật chế tác.

 - Mỹ thuật miền Nam (thế kỷ 18- đến thế kỷ 20): Vào cuối thế kỷ 17, miền Nam Việt Nam được khai phá, trở thành điểm hẹn của người Hoa di cư và người Việt, người Khmer. Đó cũng là cuộc gặp gỡ của những người nông dân, những người thợ thủ công, những người phải rời bỏ quê hương vì mâu thuẫn và đến vùng đất mới này để bắt đầu cuộc sống mới. Trong số những lớp người di cư vào Nam Bộ, bên cạnh thương nhân, có rất nhiều thợ thủ công, những người đã góp phần mở mang và phát triển các hoạt động thủ công nghiệp. Với óc sáng tạo và bàn tay khéo léo, họ đã sớm tận dụng nguồn đất sét dồi dào để làm ra những sản phẩm gốm phù hợp với nhu cầu của cư dân địa phương lúc bấy giờ.

 - Nghệ thuật đương đại: Nhiều tác phẩm hội họa hiện đại của các danh họa Việt Nam và thế giới được trưng bày, như tác phẩm của Nguyễn Gia Trí, Diệp Minh Châu, Đỗ Quang Em, Trịnh Cung. Tất cả các bức tranh và tác phẩm điêu khắc đều lấy cảm hứng từ cuộc sống hàng ngày của người dân Việt Nam cũng như vẻ đẹp của các danh lam thắng cảnh nổi tiếng của Việt Nam. Các tác phẩm nghệ thuật này được chia thành hai thời kỳ: từ đầu thế kỷ XX đến năm 1975 và từ năm 1975 đến nay, với nhiều xu hướng sáng tạo và chủ đề của Việt Nam và trên thế giới. Bảo tàng Mỹ thuật đang trở thành một địa điểm lý tưởng cho những ai muốn khám phá nghệ thuật và tìm cảm hứng sáng tạo.

Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh là nơi lý tưởng để khám phá những hiện vật, một phần văn hóa Việt Nam.

Địa chỉ: 97A Phó Đức Chính, Phường Nguyễn Thái Bình, Quận 1

Giờ mở cửa: hàng ngày 08:00 – 17:00

Vé tham quan: 30,000 VND / vé