Làng nghề làm sáo Baan Lao

Những người làm sáo trúc của Baan Lao ngày nay là hậu duệ của những người di cư từ Lào đến định cư ở Thái Lan hơn 220 năm trước, ở Thonburi cũ ngay trước khi Bangkok trở thành thủ đô của Thái Lan.

Năm 1778, Vua Taksin của Thonburi giao nhiệm vụ cho vị tướng tài giỏi nhất của mình là Chao Phraya Chakri tấn công Viêng Chăn thuộc Lào ngày nay. Khi thành phố thất thủ, hàng trăm gia đình Lào buộc phải di cư sang ở Thonburi. Những người dân di cư Lào đã xây dựng nhà của họ gần Khlong Bang Sai Kai, tham gia vào nông nghiệp và thương mại, họ cũng là những nhạc sĩ có năng khiếu về khlui (sáo) và kaan (đàn tre). Đó là lịch sử sự ra đời của Baan Lao (Cộng đồng người Lào) hay còn gọi là Bang Sai Kai.

Đến thời Vua Rama III cũng có nhiều cuộc tấn công quân sự vào Viêng Chăn để dập tắt các cuộc nổi loạn và đã khiến nhiều người Lào đến định cư ở Thonburi hơn. Nhiều người đã trở thành nhạc công trong cung điện hoàng gia và nghệ nhân làm sáo trúc lưu truyền cho đến tận sau này. Vào thời vua Rama IV, sự phổ biến rộng rãi của âm nhạc và nhạc cụ Lào đã đe dọa làm lu mờ âm nhạc Thái Lan. Một sắc lệnh hoàng gia đã được ban hành cấm người Lào chơi nhạc cụ của họ. Tuy vậy, trí tuệ của di sản văn hóa hơn hai thế kỷ này đã được bảo tồn cho đến ngày nay ở Baan Lao.

Đến Baan Lao, bạn sẽ thấy nơi đây tràn ngập những bức ảnh của những người lớn tuổi chơi nhạc truyền thống của Lào, những chiếc sáo và các nhạc cụ khác được trưng bày mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc với người dân trong làng. Được chế tác với độ chính xác cao, mỗi cây sáo có một giai điệu riêng biệt tùy thuộc vào kích thước và chất liệu được sử dụng. Nhiều loại sáo được bày bán, một số loại sáo đắt tiền hơn được trang trí bằng các thiết kế xà cừ. Nếu may mắn, bạn có thể bắt gặp một buổi giao lưu ngẫu hứng của một số cư dân thổi sáo thành thạo.

Nguyên liệu để làm sáo trúc ở đây được lấy từ Saraburi, một tỉnh cách Bangkok 100 km về phía đông bắc. Trúc được cắt và phơi nắng từ 7-14 ngày vào mùa nóng và lâu hơn vào mùa mưa hoặc mát. Trúc phải được lật liên tục để đảm bảo khô kỹ cho đến khi chuyển từ màu xanh lục sang màu nâu nhạt đều.

Tiếp theo, trúc được cắt theo nhiều độ dài khác nhau dựa trên loại sáo yêu cầu, sáo ngắn hơn cho âm vực cao hơn và dài hơn cho âm vực thấp hơn. Khoen ở các khớp trúc bị cắt đi. Việc đánh bóng các ống trúc được thực hiện cẩn thận bằng những viên gạch lát nền, những viên gạch này được bọc bởi lớp bẹ của trái dừa non.

Các thiết kế trên bề mặt được tạo ra bằng cách sử dụng một cái muôi nhúng trong chì nóng chảy. Đây là công đoạn khó nhất nên đòi hỏi kỹ năng của người làm sáo trúc. Các thiết kế phụ thuộc vào nhịp điệu và kỹ năng của người thợ thủ công, phản ánh tác phẩm nghệ thuật và phong cách cá nhân của họ.

Các lỗ trên ống sáo sau đó được khoan dựa trên kích thước và khoảng cách chính xác. Sáo được đổ đầy sáp ong và một thanh kim loại đốt nóng được đưa vào để làm chảy sáp. Sáp ong sẽ phủ lên bề mặt bên trong không bằng phẳng của sáo, đảm bảo tính nhất quán của âm thanh.

Những cây sáo trúc này được sản xuất theo đơn đặt hàng và bán rộng rãi trên toàn quốc cho các nhạc sĩ cá nhân và các cửa hàng bán nhạc cụ.