Làng đá mỹ nghệ Ninh Vân

Trải qua thời gian và những thăng trầm của lịch sử, các làng nghề đá mỹ nghệ ở Ninh Bình đã kế thừa những giá trị tinh hoa. Đến nay, các thế hệ nghệ nhân, thợ đá vẫn đang tiếp tục không ngừng sáng tạo để khẳng định bản sắc của làng nghề truyền thống của đất cố đô Hoa Lư.

Ninh Vân nằm ở phía nam của Ninh Bình, Việt Nam, được bao quanh bởi nhiều núi đá vôi trên địa bàn huyện Hoa Lư. Với lợi thế đó, người Ninh Vân đã phát triển nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống đá mỹ nghệ lên một tầm cao mới.

Hàng năm, làng nghề Ninh Vân cung cấp ra thị trường trong và ngoài nước nhiều loại sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Từ đó mang lại cuộc sống ấm no hạnh phúc cho hầu hết các gia đình nơi đây, giải quyết việc làm cho hàng nghìn lao động trong tỉnh và ngoài tỉnh.

Ninh Bình là vùng đất có núi đá vôi nên có nhiều nghề thủ công truyền thống với các làng nghề nổi tiếng như đá mỹ nghệ làm ra sản phẩm đá không chỉ đẹp mà còn mang tính văn hóa và chứa đựng những giá trị cao đẹp của người dân Ninh Bình.

Đến thăm làng đá mỹ nghệ Ninh Vân, du khách sẽ liên tưởng đến những tác phẩm chạm khắc đá hay những bức phù điêu đá tinh xảo ở đền vua Đinh, vua Lê hay đền Thái Vi. Người làng Xuân Vũ xưa đã có những đóng góp không nhỏ để làm nên bức tranh Long Sàng (Giường vua - trong đền Vua Đinh) trong sáng nhưng sâu lắng về triết lý nhân sinh. Đặc biệt, ở đền Thái Vi có tác phẩm điêu khắc đá đẹp như chạm khắc trên gỗ, thể hiện tài năng và sự khéo léo của dân làng xưa.

Gần nửa thế kỷ qua, nghề điêu khắc đá Ninh Vân ngày càng phát triển. Có 1.600 hộ theo nghề điêu khắc đá, với hơn 4.000 lao động các thế hệ. Vì vậy, người ta gọi Ninh Vân là “vương quốc đá” là có lý. Bên cạnh những công trình đá cổ, những tài năng trẻ của làng ngày nay đã để lại nhiều dấu ấn mới, hoành tráng, với những kỷ lục có một không hai.

Kỷ lục đầu tiên là cổng làng bằng đá. Với chiều cao và chiều rộng hàng chục mét, cổng làng Ninh Vân từng đứng đầu trong danh sách những chiếc cổng được xây bằng đá lớn và đẹp nhất cả nước. Điểm khác biệt ở đây là các cột được xây dựng từ những tảng đá nguyên khối chồng lên nhau. Các cột trụ có hoa văn hình rồng, tạo nên sự hài hòa.

Nhưng có lẽ kỷ lục ấn tượng nhất là 500 pho tượng Phật khác nhau, mỗi pho tượng đều được đúc nguyên khối nặng 5 - 6 tấn, được bày tại chùa Bái Đính. Người dân Ninh Vân đã làm ngỡ ngàng hàng triệu du khách trong nước và quốc tế về chuyến du lịch Ninh Bình đầy thú vị. Các hành lang có số lượng tượng của Phật, của các tông phái Phật giáo, vẫn bắt mắt đối với bất cứ ai đến đây. Nhiều chuyên gia và khách du lịch bị thu hút, không chỉ bởi kích thước của bức tượng (cao 2,3 mét) mà còn ở cái hồn của tác phẩm. 500 bức tượng khác nhau với 500 cặp mắt cũng như tâm trạng cuộc sống khác nhau được thể hiện trên từng khuôn mặt của Đức Phật.

Những du khách đã đến với Ninh Vân đều được trải nghiệm sự thư thái, lắng đọng trong tâm hồn và như thấy mình trong từng ánh mắt hay nụ cười nhẹ của những pho tượng Phật. Mọi người đều thán phục nghề thủ công Ninh Vân của dân làng. Họ là những nghệ nhân gọi hồn đá trong thế giới tâm linh. Một kỷ lục mới khác ngoài 500 tượng Phật, là một tảng đá tạc khổng lồ, nặng hơn 10 tấn, được làm bằng đá xanh nguyên khối.

Các sản phẩm từ đá Ninh Vân xuất hiện khắp nơi như cụm tượng đài mẹ dân tộc thành phố Hồ Chí Minh, tượng đài nghĩa trang Trường Sơn, tượng Mê Sứ ở Quảng Bình, tượng Bác Hồ ở Nghệ An, tượng Trần Hưng Đạo ở Chí Linh (Hải Dương ), tượng đài Hoàng Văn Thụ ở Lạng Sơn, tượng đài Pác Pó ở Cao Bằng.

Không những chỉ có cảnh đẹp thiên nhiên ấn tượng, Ninh Bình còn là quê hương của những làng nghề độc đáo, thu hút du khách trong và ngoài nước tới thăm.