Những ngôi nhà mang dấu ấn lịch sử Cách mạng Việt Nam tại Hà Nội

Trước tiên, phải kể đến ngôi nhà 5D phố Hàm Long, nơi thành lập Văn phòng  đầu tiên của Đảng Cộng sản.

Năm 1929, phong trào công nhân đang phát triển mạnh mẽ nên Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên rất cần sự lãnh đạo của giai cấp vô sản. Cuối tháng 3-1929, các chiến sĩ ở Hà Nội gồm Ngô Gia Tự, Nguyễn Đức Cảnh, Nguyễn Phong Sắc, Trần Văn Cung ... đã họp tại số nhà 5D phố Hàm Long để thành lập Văn phòng Đảng Cộng sản đầu tiên. Năm 1964, ngôi nhà được công nhận là di tích lịch sử văn hóa. Ngôi nhà hiện được giữ làm nhà tưởng niệm, hầu như vẫn giữ nguyên cấu trúc và nội thất thời bấy giờ. Cùng với những ngôi nhà lịch sử cách mạng khác ở Hà Nội, nhà 5D Hàm Long góp phần làm nên những trang sử đáng tự hào của cách mạng Việt Nam.

Kế đến là nhà số 90 phố Thợ Nhuộm - Nơi đồng chí Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng viết Bản thảo Luận cương chính trị.

Phố Hàng Bông Nhuộm (Thợ Nhuộm) thời bấy giờ được mệnh danh là phố Tây. Ngôi nhà số 90 có bốn tầng với kiểu biệt thự. Đây là nơi cư trú của một gia đình trung lưu cùng gia nhân của họ. Đầu tháng 5-1930, đồng chí Trần Phú, nhà cách mạng Việt Nam, Tổng bí thư đầu tiên của Đảng chuyển đến sống tại ngôi nhà này. Căn phòng dưới tầng hầm của ông rộng sáu mét vuông, đủ kê một chiếc giường với cửa sổ nhìn ra đường, nơi có thể nhìn ra cổng chính, quan sát mọi thứ đang diễn ra bên ngoài và trốn ra sân sau khi cần thiết.

Nhiều cuộc họp diễn ra ở đây vào lúc nửa đêm và các đồng chí trong Ban Thường vụ thường ngủ ngay trên ghế ngoài hành lang. Trong thời gian viết bản thảo Luận văn Chính trị Đảng, đồng chí Trần Phú thường ngồi bệt, tận dụng giường ngủ làm bàn làm việc.

Năm 1960, nhân kỷ niệm 30 năm thành lập Đảng, ngôi nhà được công nhận là nơi ra đời Luận cương của Đảng và trở thành một di tích lịch sử quan trọng. Vào dịp kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long-Hà Nội năm 2010, ngôi nhà được trùng tu để trở thành một di tích lịch sử thu hút đông đảo du khách.

Ngôi nhà lịch sử số 48 Hàng Ngang - Nơi Bác Hồ viết Tuyên ngôn độc lập

Nằm trong khu phố cổ, ngôi nhà này mang phong cách “nhà ống” truyền thống lâu đời và yên tĩnh của khu vực. Ngôi nhà thuộc sở hữu của cặp vợ chồng giàu có là ông Trịnh Văn Bô và bà Hoàng Thị Minh Hồ, một gia đình tư sản đã có nhiều đời kinh doanh tơ lụa. Cũng như nhiều người Việt Nam khác, họ rất yêu nước. Trước cách mạng, cặp vợ chồng này đã hỗ trợ các chiến sĩ cộng sản rất nhiều, kể cả việc bảo trợ tài chính.

Với vị trí ngay trung tâm khu buôn bán sầm uất, đông khách qua lại, ngôi nhà sớm được chọn để đón Chủ tịch Hồ Chí Minh khi trở về từ Tần Trào vào ngày 25/8/1945. Căn phòng trên tầng 2 được dùng làm phòng họp của Bác với các đồng chí trong Ban Thường vụ. Tại đây Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chủ trì cuộc họp với các đồng chí Thường vụ Thành ủy để chuẩn bị cho việc ra mắt Chính phủ Cách mạng lâm thời vào ngày 2 tháng 9 năm 1945. Trên bàn hiện còn lưu giữ chiếc máy đánh chữ Bác dùng để soạn thảo Tuyên ngôn độc lập. Tòa nhà bốn tầng ở số 48 phố Hàng Ngang ngày nay đã được bảo tồn và xếp hạng di tích lịch sử cách mạng.

Ngôi nhà số 8 phố Lê Thái Tổ - nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh sống những ngày đầu trong cuộc kháng chiến chống Pháp

Không rõ ngôi nhà này được xây dựng năm nào nhưng nó thuộc quyền sở hữu của Chánh án Tòa án Tối cao Moocse (Tòa án Tối cao của Pháp tại Hà Nội) nên nó được coi là xây dựng từ những năm 1920.

Không lâu sau khi Cách mạng thành công, Tưởng Giới Thạch dẫn quân đến miền Bắc Việt Nam để giải giáp quân đội Nhật. Hà Nội đang trong tình hình phức tạp, ngôi nhà 48 Hàng Ngang không còn an toàn nên ngôi nhà số 8 phố Lê Thái Tổ được chọn làm nơi ở của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những ngày đầu kháng chiến.

Ngôi nhà là nơi Bác Hồ và Thường vụ Thành ủy làm việc từ tháng 8 năm 1945 đến cuối năm 1946. Tại đây,  đã có nhiều quyết sách, chủ trương quan trọng như cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 6 tháng 1 năm 1946; tăng gia sản xuất để cứu đói; giáo dục toàn quốc; các hoạt động chống Việt gian phản động và thực dân Pháp trở lại; chuẩn bị cho hội nghị Fontainebleau ở Pháp.

Trước nhà có tấm bia ghi “Khu di tích số 8 phố Lê Thái Tổ, Hà Nội, nơi ở và làm việc bí mật của Chủ tịch Hồ Chí Minh từ tháng 9 năm 1945 đến tháng 12 năm 1946. Cũng tại đây, nhiều các chiến sĩ Vệ quốc đoàn đã anh dũng bảo vệ, góp phần làm nên chiến thắng của quân và dân ta trong 60 ngày đêm chiến đấu bảo vệ thành phố Hà Nội mùa đông năm 1946. ”

Bên cạnh những danh lam thắng cảnh nổi tiếng, những ngôi nhà lịch sử Hà Nội còn là nơi ghi lại dấu ấn hào hùng của Cách mạng Việt Nam, là điểm tham quan thu hút du khách muốn tìm hiểu sâu hơn về thủ đô ngàn năm.