“Giọt nước” K’nâm

“Giọt nước” của làng K'nâm nằm dưới 1 gốc cây đa cổ có tuổi đới hơn 60 năm. Chúng tôi đến tham quan giọt nước K'nâm vào sáng sớm của một ngày trong tháng 11. Trời mùa thu Kon Tum mát dịu lại càng mát hơn khi đứng dưới những tàn lá đa. Bà Vớt gần 70 tuổi kể chúng tôi nghe "giọt nước" đến từ gốc cây đa. Từ xưa bà theo mẹ ra giọt nước lấy nước về sinh hoạt. Trước kia dân làng dẫn nước ra bể bằng những cây lồ ô, ngày nay được nhà nước cho xây 1 khu lấy nước và dùng ống nhựa PVC dẫn nước.

Đang nói chuyện với bà Vớt thì hai xe gắn máy chở 4 -5 thiếu niên mang bình nhựa đến lấy nước làm không khí ở giọt nước sôi động hẵn lên. Cũng theo lời bà Vớt, mỗi chiều bên “giọt nước” mới là buổi vui nhất. Ở đó, trẻ em, thanh niên tắm mát. Những cô gái đi giặt quần áo. Ở đó, họ trò chuyện với nhau, không gian gặp gỡ cộng đồng để biết được thông tin, để trao đổi công việc hoặc bàn định lễ hội sắp tới của làng.

Ở làng Kon Tum Kơ Nâm, dân làng đã đặt ra quy định, không được buộc trâu bò gần giọt nước, không vứt xả rác thải bừa bãi ra giọt nước. Nếu ai vi phạm sẽ bị nhắc nhở và nếu tái diễn sẽ bị phạt một ghè rượu hay con gà, con heo tuỳ vào mức độ. Nhờ thế, trải qua hàng trăm năm hình thành, những giọt nước của làng vẫn cứ chảy đêm ngày, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của người dân.

Rồi cũng từ những cây chuyện bên giọt nước , chúng tôi lại có thêm thông tin các em gái Bana có tên đâu là Y, còn con trai là A. Theo lời Bà Vớt cách đặt tên đến từ các thầy cô giáo người Kinh để phân biệt các em nữ và nam . Vì phần lớn tên của các em chỉ 1 âm tiết : Vớt, Pưk ....

Khi chúng tôi khen bà có cái gùi đựng các chai nước đẹp, Bà bảo gùi mua đấy. Nếu ai có chồng thì chồng sẽ đan cho, còn ai chưa có chồng thì phải đi mua.

Câu chuyện có vẻ như không thể dừng như những giọt nước tuôn ra từ "Giọt nước" K'nâm. Đã đến lúc chúng tôi phải chia tay với bà Vớt, với Giọt nước làng K'nâm , chia tay với Kon Tum để chạy xuống An khê về Quy Nhơn trong ngày. 

Cùng với nhà Rông, Giọt nước là hai nét văn hóa độc đáo của người Bana, Tây Nguyên.