Chùa Trăm Gian

Chùa Trăm Gian hay còn gọi là chùa Quang Nghiêm hay chùa Tiên Lữ, là di sản kiến ​​trúc Phật giáo được công nhận tại Việt Nam. Tọa lạc trên ngọn đồi cao 50m tại thôn Tiên Lữ, xã Tiên Phương, huyện Chương Mỹ, Hà Nội, ngôi chùa này hướng về phía Nam, có cổng Đông Nam để du khách có thể vào tham quan. Những ngọn đồi và ngọn núi xung quanh có hình dáng giống như ngựa, hổ và các sinh vật thần thoại khác, tạo nên một cảnh quan thanh bình. Gần đó là ngọn núi Sài Sơn ở huyện Quốc Oai làm phong phú thêm cho khu vực này, tạo nên bối cảnh hoàn hảo cho các lễ hội mùa xuân, được ca ngợi trong câu thơ địa phương:

      "Vui từ So, Sở vui ra chùa Thày"

Theo truyền thuyết, chùa Trăm Gian gắn liền với Đức Thánh Nguyễn Bình An, một nhân vật của làng Bối Khê. Đức Thánh Bình An sau khi giác ngộ đã được vua Trần truyền giới làm sư. Sau khi ngài viên tịch ở tuổi 95, cơ thể ngài tỏa ra mùi thơm ngát, khiến dân làng tôn kính và tôn thờ ngài như một vị thánh.

Được xây dựng vào thời vua Lý Cao Tông (1185), chùa Trăm Gian đã được trùng tu và mở rộng cẩn thận qua nhiều triều đại. Quần thể chùa được chia thành ba phần chính: khu vực đầu tiên bao gồm cổng và Đình Gia Ngư, nơi tổ chức lễ hội; khu vực thứ hai là Tháp chuông hai tầng, có một chiếc chuông đồng đúc vào năm 1794; và khu vực đền chính bao gồm Điện thờ và Thượng điện, với nhiều tượng Phật và Thánh.

Chùa cũng lưu giữ hơn 150 bức tượng làm bằng gỗ và đất sét, đáng chú ý là bức tượng của Tướng quân Đặng Tiến Đông và các tác phẩm điêu khắc nghệ thuật như Thập bát La Hán và Thập Vương Địa ngục. Trong khuôn viên, các tòa tháp cổ kính đứng sừng sững để tôn vinh các nhà sư Phật giáo được tôn kính, bao gồm các tháp Từ Huệ và Viên Dung, mang theo những dòng chữ ghi lại đức hạnh của từng nhà sư. Do giá trị văn hóa và nghệ thuật độc đáo của mình, chùa Trăm Gian được ca ngợi trong dân gian rằng:

      "Đình So, quán Giá, chùa Thầy,

       Đẹp thì có đẹp, chưa tày Trăm Gian."