Di tích Cửa Hữu Thành Long Hồ

Di Tích Cửa Hữu Thành Long Hồ: Khám Phá Lịch Sử Vĩnh Long Qua Công Trình Kiến Trúc Đặc Sắc

Vĩnh Long, một mảnh đất gắn liền với lịch sử hào hùng của dân tộc Việt Nam, không chỉ nổi tiếng với những danh lam thắng cảnh mà còn chứa đựng nhiều giá trị lịch sử quý báu. Một trong những di tích quan trọng của Vĩnh Long là Thành cổ Vĩnh Long, đặc biệt là Di tích Cửa Hữu Thành Long Hồ, nơi lưu giữ những dấu ấn lịch sử và văn hóa độc đáo. Đây là điểm đến lý tưởng cho những ai đam mê khám phá lịch sử, văn hóa và kiến trúc cổ xưa.

Vị Trí và Kiến Trúc Của Thành Cổ Vĩnh Long

Thành cổ Vĩnh Long tọa lạc tại Phường 1, TP Vĩnh Long, một vị trí chiến lược với hệ thống phòng thủ kiên cố. Thành được xây dựng theo kiểu kiến trúc Vauban, phong cách thành lũy đặc trưng của Tây Âu vào thế kỷ XVII và XVIII. Thành có chu vi rộng 750 trượng, chiều cao 1 trượng và độ dày 2,5 trượng. Lối xây dựng này giúp thành trở thành một pháo đài vững chắc, bảo vệ vùng đất quan trọng của Đàng Trong thời các chúa Nguyễn.

Cửa chính của thành hướng về Đông Nam, trong khi lưng thành quay về phía Tây Bắc, tạo ra một thế phòng thủ kiên cố. Xung quanh thành là hệ thống hào sâu và sông rộng, góp phần bảo vệ công trình khỏi các cuộc tấn công từ bên ngoài. Những đặc điểm này khiến Thành Vĩnh Long trở thành một công trình kiến trúc độc đáo và mang giá trị quân sự lớn trong lịch sử Việt Nam.

Nói về lối kiến trúc giao thông trong Thành cổ, Theo tài liệu thì trong Thành Vĩnh Long gồm có 2 con đường dọc và 3 con đường ngang. Về con đường dọc, thứ nhất ngày nay là đường Trưng Nữ Vương, xưa kia là đường Saint Enfance, con đường dọc thứ 2 là Hưng Đạo Vương, xưa là đường Citadelle hay là đường Thành. 3 con đường ngang, đường thứ nhất nối liền từ của Tả đến cửa Hữu, đó là đường 3/2 ngày nay. Còn con đường thứ 2 là đường Hoàng Thái Hiếu, còn con đường thứ 3 thì nằm ở khu vực vườn Còng ngày nay.

Vai Trò Lịch Sử Của Thành Cổ Vĩnh Long

Thành cổ Vĩnh Long không chỉ là một công trình kiến trúc mà còn là một phần quan trọng trong quá trình phát triển và bảo vệ đất nước. Thành được xây dựng vào thời các chúa Nguyễn và đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ Vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long khỏi sự xâm nhập của các thế lực thù địch. Vĩnh Long lúc bấy giờ là một trong ba dinh và sáu trấn của chúa Nguyễn, nơi tập trung quân sự và hành chính quan trọng.

Trong suốt quá trình tồn tại, thành đã chứng kiến nhiều sự kiện lịch sử quan trọng, trong đó có các cuộc tấn công của thực dân Pháp vào những năm 1862 và 1867. Mặc dù thành đã bị chiếm và phá hủy hai lần, nhưng nhiều phần của công trình, đặc biệt là Cây Da Cửa Hữu, vẫn tồn tại như một chứng nhân lịch sử.

Cây Da Cửa Hữu: Biểu Tượng Kiên Cường Của Vĩnh Long

Kể về Thành cổ Vĩnh Long là phải rõ về di tích Cây Da Cửa Hữu tại đây. Theo Đại Nam nhất thống chí và Gia Định thành thông chí, vào tháng 2 năm Quý Dậu, đời Gia Long thứ 12, tức năm 1813, triều đình Huế lệnh cho quan Khâm mạng trấn thủ Lưu Phước Tường của Vĩnh Thanh trấn để xây dựng thành Vĩnh Thanh - trung tâm của Long Hồ dinh từ thời các chúa Nguyễn.

Di tích Cây da Cửa Hữu thành cổ từng bị thực dân Pháp 2 lần đánh phá, là nơi lưu dấu lịch sử của vương triều nhà Nguyễn. Tại cửa thành này có một cây da rất to và một ngôi miếu gọi là miếu Bảy Bà. Mặc dù rơi vào tay thực dân Pháp, nhưng người dân vẫn kiên trì đấu tranh để giữ lại cây da cổ. Cuối cùng, khi thực dân Pháp giải phóng đất làm đường, đã phải nhượng bộ, “bẻ cong” con đường như một cánh cung vòng qua di tích để không phải đốn hạ cây da.

Người dân một lòng bảo vệ cây da cũng là hết mực giữ vững Thành Vĩnh Long trước thực dân, bởi vai trò của Thành lúc bấy giờ hết sức quan trọng: "Thành cổ Vĩnh Long có một vai trò rất là quan trọng, tại vì lúc bấy giờ Vĩnh Long của chúng ta là trung tâm của ĐBSCL.

Thứ nhất, đây là nơi để cho lưu dân vào đây, có thêm cơ hội điều kiện để phát triển văn hóa, kinh tế. Kế đến thì đây cũng nơi để bảo vệ vùng đất mới, chống lại sự xâm nhập của thế lực thù địch, thực dân mà lúc bấy giờ nhất là Xiêm".

Trong thời kỳ quân Pháp đánh chiếm Nam Kỳ, thành Vĩnh Long thất thủ 2 lần vào năm Nhâm Tuất (1862) và năm Đinh Mão (1867). Sau khi thành Vĩnh Long thất thủ lần thứ hai, quân Pháp đã phá tan tất cả đồn lũy và san bằng tòa thành, chỉ duy nhất còn lại một cây da và một ngôi miếu nhỏ ở cửa hữu. Vào thập niên 50, cây da này bị lụi tàn. Sau đó, từ thân cây mẹ, mọc lên cây da con và phát triển tươi tốt cho đến ngày nay. Đây không chỉ là hình ảnh tưởng trưng cho thế hệ sau tiếp bước cha ông, mà còn là minh chứng lịch sử cho quá trình từ làng lên phố cho Thành cổ Vĩnh Long.

Ông Trần Thanh Trung - Nhà nghiên cứu lịch sử địa phương cho biết: "Sau khi Pháp phá Thành Vĩnh Long năm 1877, Pháp đã cho xây dựng một vòng xoay tại vị trí ụ đất cây da này. Còn con đường đi lên Sa Đéc thì không phải tại cầu Lộ ngày nay, mà nằm tại Đại lộ Bona hay là đường Nguyễn Thị Minh Khai ngày nay kéo dài lên góc đường Nguyễn Thái Học và đường 19/8 xưa là quảng trường lớn lấy tên của Phó đô đốc Lagrandee. Tên này đã chỉ huy đánh chiếm Thành Vĩnh Long vào năm 1867".

Hồi thành Vĩnh Long thất thủ lần đầu năm 1862, kế đến là Hiệp ước Nhâm Tuất ra đời, danh sĩ Phan Văn Trị đã làm một bài thơ như sau:

“Thất tỉnh Vĩnh Long
Tò te kèn thổi tiếng năm ba,
Nghe lọt vào tai, dạ xót xa.
Uốn khúc sông Rồng mù mịt khói,
Vắng hoe thành Phụng ủ sầu hoa.
Tan nhà cám nỗi câu ly hận,
Cắt đất thương thay cuộc giảng hòa
Gió bụi đòi cơn xiêu ngã cỏ,
Ngậm cười hết nói nỗi quan ta.”

Trải qua biết bao biến động thời cuộc, vì nhiều nguyên nhân, trong đó việc phải trải qua hai cuộc chiến tranh chống Pháp và Mỹ khốc liệt khiến khu di tích thành cổ Vĩnh Long đã bị xuống cấp nghiêm trọng. Đến thập niên 50 cây da gắn liền với thành Vĩnh Long này cũng bị lụi tàn. Điều này từng được nhà văn Sơn Nam viết với sự ngậm ngùi khi một di tích lịch sử xuống cấp. Tuy nhiên, sự sống vẫn phát triển kì lạ, từ thân cây mẹ đã mọc lên cây đa con và phát triển tươi tốt cho đến ngày nay.

Năm 2000, chính quyền địa phương đã quyết định công nhận Cây da cửa Hữu là di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh. Đến năm 2008, cửa Hữu gồm cổng chính và cổng phụ của Vĩnh Long thành cùng nhà bia được phục dựng lại thành khu di tích đươc nhiều du khách tìm đến.

Cửa Hữu Thành Long Hồ: Di Tích Quan Trọng Của Thành Cổ Vĩnh Long

Cửa Hữu là một phần quan trọng trong Thành cổ Vĩnh Long, được xây dựng chắc chắn với hệ thống phòng thủ độc đáo. Cửa thành này gắn liền với những câu chuyện lịch sử và những trận đánh quan trọng trong quá khứ. Ngày nay, cửa thành vẫn là điểm tham quan hấp dẫn, thu hút du khách đến tìm hiểu về lịch sử của Vĩnh Long và đất nước.

Cây da nằm gần Cửa Hữu, và theo thời gian, cả cây da và cửa thành đã trở thành những biểu tượng không thể thiếu trong những câu chuyện lịch sử của thành Vĩnh Long. Chính quyền địa phương đã bảo tồn và phục dựng lại các phần di tích của Thành cổ, trong đó có Cây Da Cửa Hữu, để mọi người có thể chiêm ngưỡng và hiểu thêm về quá khứ oai hùng của thành Vĩnh Long.

Khám Phá Di Tích Cửa Hữu Thành Long Hồ

Di tích Cửa Hữu Thành Long Hồ là một điểm đến lý tưởng cho những ai yêu thích tìm hiểu về lịch sử Việt Nam và muốn chiêm ngưỡng vẻ đẹp của kiến trúc cổ. Đây cũng là cơ hội để các bạn trải nghiệm không gian lịch sử, cảm nhận được sự vững vàng của thành cổ qua những câu chuyện lịch sử mà cây da và thành cổ chứng kiến.

Đến với di tích này, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng những công trình kiến trúc độc đáo mà còn có thể tìm hiểu về lịch sử của Vĩnh Long và những giai đoạn đầy gian nan trong quá trình chống giặc ngoại xâm. Cửa Hữu Thành Long Hồ chính là nơi lưu giữ những kỷ niệm, những chiến công và những hy sinh của người dân Vĩnh Long trong các cuộc chiến tranh bảo vệ đất nước.

Di tích Cửa Hữu Thành Long Hồ không chỉ là một công trình lịch sử mà còn là một minh chứng cho lòng yêu nước và sự kiên cường của người dân Vĩnh Long. Hãy đến để cảm nhận sự vĩ đại của lịch sử và hòa mình vào không gian văn hóa đặc sắc của một di tích quan trọng bậc nhất của Vĩnh Long, để không chỉ hiểu thêm về lịch sử mà còn để tự hào về truyền thống bất khuất của dân tộc Việt Nam.