Nếu ai đã từng ví Ninh Bình Việt Nam như hình ảnh thu nhỏ của đất nước Việt Nam thì Làng Việt – Cố Viên Lâu là ngôi làng tiêu biểu của miền Bắc Việt Nam, của những giá trị truyền thống dân gian. Và chắc chắn, mỗi du khách khi đến với mảnh đất Ninh Bình, về với mảnh đất Cố đô sẽ không thể bỏ qua việc đến với Làng Việt cổ - Cố Viên Lâu.
Cố Viên Lâu nằm cạnh bến du lịch Tam Cổ Bích Động, với diện tích 22.000m2. Phía đông tiếp giáp đền Thái Vi là nơi thờ nhà Trần, phía tây giáp sông Ngô Đồng, phía nam giáp bến thuyền Tam Cốc, phía bắc giáp núi Cửa Quèn.
Đây là ngôi làng lưu giữ những nét cổ kính của những ngôi nhà truyền thống Việt Nam giữa núi non hùng vĩ, sông nước hữu tình, mô phỏng theo một làng quê Bắc Bộ điển hình. Nơi đây lưu giữ hơn 20 ngôi nhà sàn cổ có niên đại từ thế kỷ 18 - 20 và hàng nghìn cổ vật có giá trị văn hóa gắn liền với lịch sử phát triển của dân tộc qua mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước. Những ngôi nhà cổ được quy tụ từ nhiều làng quê đồng bằng Bắc Bộ, mỗi ngôi nhà ở đây đều mang trong mình những câu chuyện riêng.
Nhà cổ Thọ Xuân của một thầy cúng ở Thanh Hóa với niên đại gần 200 năm tuổi. Khi nó được đưa đến đây, những người thợ không thể xây dựng nó. Chỉ đến khi chính thầy cúng đề nghị gỡ bỏ bùa chú trên trần nhà thì thợ mới có thể bắt đầu ráp ngôi nhà lại . Hay nhà cổ Văn Hải ở huyện Hậu Lộc, Thanh Hóa. Ngôi nhà này được xây dựng vào năm 1853, dài 12,6m, rộng 6m, diện tích 75,6m2 theo kiểu “hiên cổ ngỗng” 3 gian 2 chái, cây sồi vừa tránh mối mọt, vừa thích nghi với độ ẩm. Tổng thể hiên gồm vì kèo cổ ngỗng, khung cửa chạm trổ hoa lá… Nhà cổ Lưu Phương có nguồn gốc tại xã Lưu Phương, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình được xây dựng vào năm 1807 với chất liệu chính là gỗ mít, gỗ sồi và các diện tích hơn 90m2, gồm 5 gian, 2 chái, 2 chái. Ngôi nhà được lợp bằng ngói vây cá.
Ở đây còn có một ngôi nhà rất đặc biệt, được phục dựng nguyên bản từ ý tưởng ngôi nhà của chị Dậu với ba gian chính và hai chái, mái lá, nền đất sét, vật liệu chính của ngôi nhà là đất kết hợp với tre, nứa, rơm rạ. Đình có một cửa chính và hai cửa sổ bằng tre, ba gian chính có một chiếc chõng tre, ngoài sân là đống rơm cao, chum nước, cối xay và sân vườn.
Đặc biệt, ở làng này còn có đình làng. Đây là ngôi đình cổ Thanh Liêm được sưu tầm ở huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam, diện tích hơn 100m2 với mái cong lợp ngói hình vây cá trên mặt ngói hình chữ Thọ. Trong đình có 28 cột gỗ lim đường kính 75-85cm được ốp bằng đá xanh chống ẩm thấp và mối mọt.
Không chỉ có chùa chiền, nhà cổ, đến đây du khách còn được tận mắt chiêm ngưỡng những vật dụng quen thuộc như tủ chè, hành lang, đôn… hàng trăm năm tuổi được chạm khắc họa tiết sinh động, tinh xảo. Đâu đó trong những ngôi nhà cổ vẫn còn lưu giữ nhiều cổ vật có niên đại trước Công nguyên, niên đại thời Đinh, Lý, Trần… đều được trưng bày theo từng chủ đề, từng giai đoạn lịch sử.
Buổi tối, trong không gian tĩnh lặng, du khách có thể nghe các nghệ nhân Ninh Bình hát vọng cổ, Ca trù của 200 năm trước… Một ngày sống trong ngôi nhà cổ, để cảm nhận nhé. nếp sống của ông cha ta hàng trăm năm trước, trong một không gian thanh bình, làng quê thuần Việt cũng mang lại những trải nghiệm khó quên.
Nếu muốn tận hưởng không khí của núi rừng và khám phá những kiến trúc đặc trưng của làng quê Việt Nam, du khách có thể đến với Làng Việt cổ của vùng đất lịch sử trong tour Hoa Lư Tam Cốc, để cảm nhận rõ hơn về sự cổ kính và hiểu thêm về cuộc sống của người Việt Nam. Cảm giác yên bình, tĩnh lặng là điều mà ai cũng có thể dễ dàng nhận thấy khi đặt chân đến nơi đây.