Chùa Nhất Trụ thuộc xã Trường Yên, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, cách đền vua Lê Đại Hành 300m về phía Bắc.
Chùa Nhất Trụ hay còn gọi là chùa Một Cột là một trong những ngôi chùa nổi tiếng đã được xếp hạng di tích quốc gia. Nằm trong quần thể di tích cố đô Hoa Lư thuộc xã Trường Yên với đền Yên Thành, đền thờ công chúa và đền vua Lê Đại Hành, chùa là một di tích có giá trị lịch sử và kiến trúc nghệ thuật độc đáo của cố đô Hoa Lư và cũng là một trong những điểm thu hút khách du lịch ở Ninh Bình.
Chùa tọa lạc trên diện tích hơn 3.000m2, với các hạng mục kiến trúc gồm chùa chính được bố trí kiểu chữ Đinh gồm Tiền đường (Chính điện), Thượng điện (nhà thờ Phật), nhà thờ tổ. , nhà khách, tháp và các công trình phụ.
Cổng chùa được xây dựng ở phía bên phải của chùa với 2 tầng mái. Mặt ngoài của chùa có khắc ba chữ Hán “Nhất Trụ Tự” (Chùa Một Cột). Chính điện năm gian có nhiều chi tiết chạm trổ hình lá, mây hoặc chữ “thọ” (壽) hình tròn, mang đậm dấu ấn thời Nguyễn.
Nhà thờ Phật ba gian nối liền với tiền sảnh chính, cũng có kết cấu tương tự. Đây là không gian của các pho tượng Phật trong chùa với các pho tượng như Tam Thế, Tam Tôn, Quan Thế Âm, Quan Âm trên núi, Phật Bà….
Cổ vật của chùa khá phong phú, nhưng nổi bật là chiếc chuông đồng đúc năm 1799 với lời dạy mang đậm tính nhân văn của đạo Phật: “Làm điều thiện ắt gặp trăm điều lành… Người lành luôn có phúc, đây là quy luật nhân quả. và hiệu ứng “. Riêng trong hệ thống di tích của chùa có Thạch kinh hay cột Phật ở sân trước chùa.
Nếu có tình cờ ghé thăm Hoa Lư Tam Cốc, bạn không nên bỏ lỡ cơ hội chiêm ngưỡng cây cột Nhất Trụ độc nhất vô nhị. Theo thuật ngữ Phật học, nó được gọi là Lăng Nghiêm tương tự như cột trụ Phật giáo Định Liễn bên bờ sông Hoàng Long. Điểm khác biệt là cột chùa Nhất Trụ có kích thước lớn hơn rất nhiều, mặt khác có vòng hoa sen xung quanh cột, còn cột của Đình Liễn không có chi tiết trang trí. Trụ chùa Nhất Trụ có hình bát giác cao 4,16m, gồm 6 phần được ghép với nhau bằng các vì kèo gồm đế vuông, đế tròn, thân bát giác, hoa bát giác và đỉnh bầu.
Tất cả các bộ phận được gắn với nhau mà không cần bất kỳ chất kết dính nào nhưng rất ổn định sau hàng nghìn năm. Theo ghi chép của chùa Nhất Trụ, phần đế vuông có hình chữ nhật dài xấp xỉ 140cm, dày 30cm; lỗ tròn ở giữa có đường kính 29cm, sâu 55cm.
Ngày nay, chùa là nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh, là một bộ phận không thể tách rời của quần thể di tích cố đô Hoa Lư.
Chùa còn là di tích ghi dấu nhiều sự kiện lịch sử góp phần làm nên thắng lợi của nhân dân ta trong cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước. Hiện nay, chùa Nhất Trụ vẫn là nơi sinh hoạt tâm linh của nhân dân trong làng và du khách thập phương, là nơi diễn ra các lễ hội thú vị. Hàng năm, vào ngày 15 tháng Giêng, tại chùa tổ chức lễ cúng Tổ cầu bình an cho quốc thái dân an. Với những giá trị đó, chùa đã được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia năm 1998.
Giờ mở cửa: 07:30 – 16:30
Giá vé: miễn phí