Uống trà – nét văn hóa xưa và nay của người Hà Nội

Theo thời gian, uống trà không được coi như uống các loại nước trái cây khác mà là một loại hình nghệ thuật đặc trưng trong văn hóa Việt, vì nó mang lại cho người uống cảm giác thư thái giữa cuộc sống bận rộn. Người Việt được mời uống trà không chỉ đơn thuần để giải khát, mà thể hiện văn hóa thanh cao, là biểu hiện của sự thân tình, mong muốn hòa hợp, trò chuyện tâm giao. Người Việt Nam được mời uống trà để bắt đầu hàn huyên, bàn chuyện gia đình, xã giao, chuyện tình cảm, để cảm nhận hương vị của đất trời, cây cỏ, vạn vật trong chén trà.

Về nguồn gốc, nhiều nhà nghiên cứu văn hóa cho rằng phong tục uống trà của người Việt được phỏng theo từ Trung Quốc. Theo nhiều nhà nghiên cứu, trà Việt Nam có những điểm khác biệt rất cơ bản so với trà đồng đẳng của Trung Quốc ở cách pha, cách uống và cách nêm nếm.

Có hai loại trà chính. Trà tươi là những lá trà xanh bánh tẻ, vừa đủ độ không quá già,  được đun sôi trong nước, uống để bồi bổ thể chất và tinh thần. Trà khô được làm từ những lá non và búp được chọn lọc kỹ càng, với nhiều công đoạn, công đoạn chế biến tỉ mỉ.

Trà đã trở thành thức uống phổ biến của người Việt Nam nói chung và người Hà Nội nói riêng. Nhấm nháp một tách trà sau bữa sáng được chứng minh là có thể làm tiêu tan những căng thẳng trong công việc. Dừng chân ở một quán trà đá ven đường và thưởng thức một ly trà đá mang đến cảm giác sảng khoái thực sự. Trà cũng là thứ đầu tiên chủ nhà đưa ra để chào đón khách.

Người Hà Nội uống trà ở bất cứ đâu, bất cứ lúc nào họ thích. Tuy nhiên, có ba địa điểm uống trà phổ biến đối với họ: Tại nhà, tại văn phòng và quán trà hoặc các quán trà cafe. Hầu hết mọi gia đình ở Hà Nội đều có một bộ ấm chén. Mỗi khi có khách đến thăm, bộ ấm chén bóng bẩy thể hiện sự tôn trọng và hiếu khách của chủ nhà đối với khách.

Các quán cà phê được mở trên khắp các con phố Hà Nội trước đây nay đang vấp phải sự cạnh tranh từ các quán trà. Mỗi quán trà có phong cách phục vụ riêng: quán trà Nhật Bản với nghi thức trang trọng, quán trà Trung Hoa với món tráng miệng và quán trà Việt Nam với cách thưởng thức đơn giản. Kết hợp những điều này đã làm phong phú thêm văn hóa uống trà của người Hà Nội. với cùng một sự bình dị và thân mật để họ có thể thưởng thức trọn vẹn tách trà của mình.

Người Hà Nội có xu hướng uống trà ở những nơi mà họ có thể đậu xe máy và cảm thấy thoải mái nhất, chẳng hạn như ở ven đường. Trong cái nóng như thiêu đốt của mùa hè, một ly trà đá sẽ xua tan mọi mệt mỏi. Buổi sáng mùa đông se lạnh, một tách trà nóng sẽ khiến người ta suy nghĩ nhiều hơn về cuộc sống.

Những năm gần đây, trà chanh cũng trở thành một thức uống nổi tiếng. Trà chanh được phá chế từ trà nguyên bản, cho thêm đường và vài lát chanh để tạo nên một thức uống giải khát tuyệt vời vào mùa hè. Quán trà chanh trên phố Đào Duy Từ hay phố Nhà Thờ luôn tấp nập khách ra vào, đặc biệt là các bạn trẻ.

Cùng với sự hòa nhập quốc tế, các bạn trẻ Hà Nội ngày nay thường tìm đến những quán trà sữa nằm ngay tại những trung tâm thành phố. Thức uống thời thượng với đủ loại thương hiệu hấp dẫn giới trẻ bởi sự ngọt ngào và các loại “topping” phong phú như trân châu, thạch, phô mai… Trà sữa còn là thức uống gây nghiện của giới trẻ mặc dù so với trà truyền thống nó không hề rẻ.

Có thể nói, trà là thức uống phổ biến của người Hà Nội. Mỗi một loại trà, một cách thưởng thức đều phản ánh nét văn hóa riêng của nó. Chính vì vậy, dù dưới thời Pháp thuộc hay giữa làn sóng hiện đại hóa mạnh mẽ, trà vẫn có chỗ đứng nhất định trong lòng người Hà Nội.