Ngục Đắk Glei

Nằm cách trung tâm huyện Đăk Glei chừng khoảng 30km về phía đông bắc, ngục Đăk Glei nằm ở xã Đăk Choong là một di tích lịch sử nổi tiếng của tỉnh Kon Tum, được Bộ Văn hóa công nhận là Di tích Lịch sử cấp Quốc gia vào ngày 30/12/1991. Với âm mưu kiểm soát toàn bộ Tây Nguyên năm 1921 thực dân Pháp mở đường 14 từ Kon Tum lên Đăk Tô – Đăk Pét – Đăk Glei. Ngục được xây dựng năm 1932, ban đầu chỉ bao gồm hai công trình nhỏ: Khu đồn canh gác và khu nhà Ngục để giam phạm nhân người địa phương, những người không chịu phục tùng và không chịu làm đường cho chúng. Hai khu này nằm liền kề nhau, được làm làm bằng gỗ, nứa, lợp tranh, chung quanh rào dây thép gai rất kỹ và cắm chông dày đặc. Nhưng sau phong trào cách mạng năm 1936 - 1939, thực dân Pháp xây dựng thêm công trình "Căng An Trí" để cầm cố những chiến sĩ cộng sản mang án chung thân và nhằm cách ly những nhà hoạt động cách mạng có tầm ảnh hưởng lớn trong dân chúng. 

Ngục Đắk Glei từng giam giữ những nhà cách mạng tiêu biểu như: Lê Văn Hiến, Chu Huy Mân, Trần Văn Trà, Nguyễn Duy Trinh, Tố Hữu, Hà Phú Hương, Huỳnh Ngọc Huệ,… Tuy nhiên, cái tên Ngục Đắk Glei trở nên quen thuộc và được người dân gọi bằng tên Ngục Tố Hữu bởi câu chuyện vượt ngục ngoạn mục vào đầy năm 1942 của nhà thơ, nhà cách mạng Tố Hữu. Sau sự kiện vượt ngục, thực dân Pháp khủng bố những phạm nhân chính trị và xây dựng thêm khu biệt giam tại ngục Đăk Glei, chúng bắt các đồng chí của ta ở Căng an trí giam vào khu biệt giam.

Sau chiến tranh, ngục Đăk Glei bị hư hại gần như toàn bộ, mãi cho đến năm 1991, sau khi được Nhà nước công nhận Di tích lịch sử cấp quốc gia, từ nguồn kinh phí được đầu tư, tỉnh Kon Tum tu sửa nhà ngục, phục hồi nguyên trạng khu đồn, 3 gian nhà khu An trí và phòng biệt giam. Ngoài ra, một khu mô phỏng cảnh tù nhân bị bắt đi lao động khổ sai như làm đường, làm cầu… bằng nhóm tượng composit cũng được phục dựng trên một quả đồi cách nhà ngục mấy trăm mét. Hiện tại cụm di tích lịch sử Ngục Đăk Glei đã được trùng tu tôn tạo, hệ thống đường giao thông đến di tích cũng được đầu tư xây dựng thuận lợi, nơi đây trở thành một điểm đến để du khách tìm hiểu về lịch sử, có ý nghĩa giáo dục to lớn, một biểu tượng đầy tự hào cho tinh thần đấu tranh kiên cường của các chiến sĩ cách mạng.

Địa chỉ : Đắk Choong, Đắk Glei, Kon Tum, Việt Nam