Kinh kịch Quảng Đông (Cantonese Opera)

Theo các nhà nghiên cứu nghệ thuật, kinh kịch bắt nguồn từ triều đại nhà Đường, dưới thời vua Đường Minh Hoàng (712-755), ông đã cho thành lập một đoàn kịch nghệ hoạt động đầu tiên trên lãnh thỗ Trung Hoa. Loại hình nghệ thuật này xuất xứ từ phía bắt sau đó di cư và phát triển mạnh mẽ vào thời nhà Tống (1179-1276 sau Công Nguyên) tại phía Nam, tỉnh Quảng Đông. Vào thế kỷ thứ 12, Kinh kịch Quảng Đông phát triển dưới một loại hình nghệ thuật sân khấu gọi là Nanxi (ca kịch phương Nam), được trình diễn thường xuyên tại các nhà hát cộng đồng tại tỉnh Hàng Châu, là kinh đô của Nam Tống thời bấy giờ. Vào năm 1276, khi người Mông Cổ xâm chiếm lãnh thổ Hàng Châu, hoàng đế nhà Tống và hàng nghìn người dân Tống đã di chuyển về Quảng Đông, mang theo loại hình nghệ thuật tiêu biểu, đặc sắc của phương Nam. Và tại Quảng Đông, kinh kịch đã phát triển mạnh mẽ với những vở tuồng kinh điển với bài hát và kịch bản bằng tiếng Quảng Đông. Cho đến thế kỷ 20, tất cả các vai nữ đều do nam giới đảm nhận.

Một ảnh hưởng đáng kể góp phần hình thành nên kinh kịch Quảng Đông là một loại hình kinh kịch ra đời vào thế kỷ 16 tên là Kunqu, có nguồn gốc từ Tô Châu, có thể được coi là “mẹ đẻ của các vở kinh kịch Trung Hoa”. Phong cách nghệ thuật chủ đạo thời sơ khai của loại hình nghệ thuật này là thể hiện các đặc điểm văn hóa phong phú của Tô Châu. Kunqu được biết đến với phong cách biểu diễn đặc sắc trên sân khấu thông qua cách trang điểm tinh tế, giọng hát nhẹ nhàng và uyển chuyển, những pha hành động tao nhã kết hợp với âm nhạc truyền thống.

Vào giữa thế kỷ thứ 19 đến đầu thế kỷ thứ 20, người dân sống dọc theo đồng bằng sông Châu Giang đã chứng kiến những chiếc thuyền sơn màu đỏ đặc trưng chuyên chở những đoàn nghệ thuật biểu diễn kinh kịch. Họ lưu lại tại một thành phố trong vài ngày và biểu diễn tại các đền chùa với những tác phẩm nghệ thuật kinh điển, làm say đắm giới mô điệu. Thuyền đỏ được thiết kế đặc biệt cho các đoàn kinh kịch, là chỗ ăn ngủ, tập luyện của các nghệ sỹ, nhạc công và các thành viên khác của đoàn. Có một quy tắc nghiêm ngặt về thiết kế nội thất, phân bổ khu vực ăn uống, nghỉ ngơi cũng như phân công lao động giữa các thành viên trong đoàn. Các quy luật này vẫn tiếp tục lưu giữ và phát triển tại các đoàn kinh kịch ở xứ Cảng Thơm cho đến ngày nay. “Màu đỏ” theo truyền thống của người Trung Hoa là đại diện cho sự may mắn, và đây cũng là màu đại diện của thuyền bè đến từ tỉnh Quảng Đông vào triều đại nhà Thanh. Màu đỏ là màu bắt mắt và những người từ trên bờ có thể nhìn thấy những chiếc thuyền đang tiến đến từ xa và nói với mọi người rằng các đoàn kinh kịch đang đến, làm tăng cảm giác mong đợi và phấn khích. Đến đầu thế kỷ thứ 20, khi cộng đồng người Hoa tại Hồng Kông phát triển thịnh vượng và nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của người dân càng gia tăng, các nhà hát lần lượt ra đời tại trung tâm bán đảo Hồng Kông, Cửu Long, Tân Giới. Từ đó đến nay, Hồng Kông là nơi góp phần bảo tồn và phát triển kinh kịch Quảng Đông trong cộng đồng người Hoa; và đặc biệt nơi đây đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ loại hình nghệ thuật truyền trống này thoát khỏi suy thoái, cạnh tranh với các loại hình nghệ thuật hiện đại khác trong cuộc cách mạng văn hóa. 

Tre là một trong những vật liệu xây dựng lâu đời nhất trong lịch sử Trung Hoa bởi trọng lượng lượng nhẹ, linh hoạt, dễ xử lý và có thể thích ứng với các mô hình, công trình xây dựng đa dạng. Bạn sẽ dễ dàng nhận ra những thiết kế bằng tre tinh xảo, công phu tại các nhà hát kinh kịch ở Hồng Kông từ cổng nhà hát  đến khuôn viên sân khấu. 

Trải nghiệm một vở kinh kịch Quảng Đông tại Hồng Kông sẽ góp phần làm cho chuyến đi của bạn thêm phần thú vị và đáng nhớ. Lúc đâu, bạn sẽ cảm thấy hơi khó khăn một tý, với giọng hát có phần hơi chói tai và cường độ cao, trong đó có một số ngữ điệu và cụm từ được kéo dài, bộ gõ đi kèm có vẻ hỗn loạn và khó nghe đối với những người chưa quen. Tuy nhiên, dần dần bạn sẽ bị thu hút với âm điệu rộn ràng của các bộ gõ kèm theo chuyển động cường điệu của các diễn viên. Việc sử dụng những trang phục hào nhoáng phân định rõ ràng vai trò của từng nhân vật, lớp trang điểm và màu sắc tương phản giúp khán giả có thể phần nào hiểu rõ biểu cảm của các nhân vật từ mọi khoảng các trong túp lều tre được xây dựng theo phong các truyền thông, góp phần tạo nên một không gian thưởng thức nghệ thuật đáng nhớ.  Bạn sẽ thả hồn vào một thế giới mang đậm nét văn hóa, nghệ thuật truyền thống Trung Hoa thông qua các cử chỉ, vũ đạo, các khuôn mặt được vẽ với màu sắc và đường nét phóng đại. Các diễn viên sử dụng các chuyển động trừu tượng để đại diện cho các thời gian và không gian khác nhau, chẳng hạn như đi lên và xuống cầu thang, hoặc đóng mở cửa. Đặc biệt, bạn sẽ bị thu hút bởi những bộ trang phục đủ màu sắc được đính cườm công phu và đôi khi các nhà thiết kế còn sử dụng cả các bóng đèn điện nhỏ. Các nhân vật trang điểm theo một chuẩn mực riêng, phù hợp với tính cách và vai trò khác nhau góp phần truyền tải nội dung của câu chuyện đến với khán giả. Âm nhạc đóng vai trò quan trọng trong một vở diễn, các bài hát có thể chứa nhiều giai điệu và người hát có thể tự do biến hóa trong một khuôn khổ nhất định theo phong cách riêng của mình. 

Đối với một bộ phận người dân Hương Cảng, kinh kịch Quảng Đông là một phần của kí ức tuổi thơ và là món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống văn hóa tinh thần. Dưới đây là một số địa điểm, nơi bạn có thể thưởng thức loại hình nghệ thuật cổ điển mang giá trị truyền thống, văn hóa đặc sắc của người dân Trung Hoa:

1. Trung tâm Hí Khúc (Xiqu Centre). Địa chỉ: 88 Austin Rd W, Tsim Sha Tsui, Hong Kong. Điện thoại: +852 2200 0217
2. Nhà hát Du Mã Địa (Yau Ma Tei Theatre). Địa chỉ: 6 Waterloo Rd, Yau Ma Tei, Hong Kong. Điện thoại: +852 2264 8108
3. Khán phòng New Wing của Nhà hát Cao San. Địa chỉ: 77號 Ko Shan Rd, Hung Hom, Hong Kong. Điện thoại: +852 2740 9222
4. Nhà hát Sunbeam. Địa chỉ: Kiu Fai Mansion, 413-423 King's Rd, North Point, Hong Kong. Điện thoại: +852 2856 0158
5. Bảo tàng Di sản Hồng Kông (Hong Kong Heritage Museum). Địa chỉ: 1 Man Lam Rd, Sha Tin, Hong Kong Điện thoai: +852 2180 8188