1. Khái quát về quần thể hồ Thang Hen
Hồ Thang Hen là hồ nước ngọt tự nhiên nằm ở độ cao hơn 1.000m so với mực nước biển, thuộc địa phận xã Quốc Toản, huyện Quảng Hòa. Tên gọi "Thang Hen" trong tiếng Tày có nghĩa là "đuôi tỳ hưu", bởi nhìn từ trên cao, hình dáng hồ uốn lượn mềm mại như đuôi của loài linh vật này. Đây không chỉ là một hồ đơn lẻ mà là một quần thể gồm 36 hồ nước ngọt tự nhiên nằm trong các thung lũng đá vôi, nối thông với nhau qua hệ thống hang ngầm dưới lòng đất.
1.1. Hiện tượng nước xanh ngọc và sự kỳ diệu của địa chất
Hồ Thang Hen nổi tiếng với màu nước xanh ngọc bích đặc trưng, ngay cả vào mùa lũ khi các con sông khác thường đỏ ngầu phù sa thì nước hồ vẫn giữ được sắc xanh thanh khiết. Hiện tượng này được lý giải tương tự như các dòng sông trong vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng: nước hồ được lọc sạch qua các tầng đá vôi (karst) và hòa tan các hạt khoáng chất Canxi Cacbonat (CaCO3). Các hạt này tán xạ ánh sáng mặt trời ở bước sóng ngắn, tạo nên màu xanh ngọc lục bảo rực rỡ dưới ánh nắng.
1.2. Hiện tượng "nước rút" kỳ bí
Một trong những điểm độc đáo nhất của Thang Hen là hiện tượng nước rút đột ngột. Cứ sau vài năm, vào mùa khô, toàn bộ nước trong hồ có thể bị hút xuống các hang ngầm chỉ trong vài giờ đồng hồ, để lại lòng hồ trơ đáy với những hình thù địa chất kỳ lạ. Sau đó, nước lại từ từ dâng lên từ các mạch ngầm, trả lại vẻ đẹp vốn có. Hiện tượng này minh chứng cho hệ thống thủy văn ngầm phức tạp và kỳ ảo của vùng núi đá vôi Đông Bắc.
2. Truyền thuyết tình yêu gắn liền với danh thắng
Vẻ đẹp thơ mộng của hồ Thang Hen còn được thêu dệt nên bởi câu chuyện dân gian đầy lãng mạn của người Tày về chàng Sung và nàng Boóc.
2.1. Chàng Sung và lời hẹn ước
Chuyện kể rằng xưa kia có chàng Sung thông minh, tuấn tú, thi đỗ làm quan và được nhà vua ban cho 7 ngày về quê vinh quy bái tổ. Tại quê nhà, chàng gặp và kết hôn với nàng Boóc xinh đẹp. Mải mê hạnh phúc bên vợ mới cưới, chàng quên mất ngày phải trở kinh. Đến đêm cuối cùng, chàng mới sực nhớ ra và vội vã chạy về kinh đô.
2.2. Sự hình thành của 36 hồ nước
Giữa đêm tối mịt mùng trong rừng sâu, chàng chạy được 36 bước thì vấp ngã, đầu đập vào đá mà chết. 36 bước chân của chàng sau này biến thành 36 hồ nước lớn nhỏ trong quần thể, còn nơi chàng nằm xuống chính là hồ Thang Hen ngày nay. Câu chuyện mang đậm màu sắc bi tráng, khiến du khách khi đứng trước lòng hồ tĩnh lặng không khỏi bồi hồi cảm động.
3. Chỉ dẫn vị trí và hướng di chuyển
Hồ Thang Hen nằm cách trung tâm thành phố Cao Bằng khoảng 30km theo hướng đi Trùng Khánh, là điểm dừng chân lý tưởng trước khi đến với thác Bản Giốc.
3.1. Tuyến đường và phương tiện di chuyển
Từ thành phố Cao Bằng, du khách di chuyển theo quốc lộ 3 hướng đi Quảng Hòa. Khi đến đỉnh đèo Mã Phục – một trong những con đèo hùng vĩ nhất Cao Bằng với những cung đường chữ U ngoạn mục – bạn sẽ thấy biển chỉ dẫn rẽ vào hồ Thang Hen. Con đường từ đèo Mã Phục vào hồ dài khoảng 4km, đã được trải nhựa bằng phẳng, xuyên qua những thung lũng lúa và bản làng người Tày yên bình.
3.2. Không gian sinh thái xung quanh hồ
Khu vực hồ được bao bọc bởi những vách đá dựng đứng và những cánh rừng già nguyên sinh. Vào mùa xuân, hoa mận, hoa đào nở trắng cả một vùng, còn mùa thu, rừng cây thay lá nhuộm vàng mặt nước, tạo nên một "Tuyệt Tình Cốc" thực thụ giữa đời thực, tách biệt hoàn toàn với sự xô bồ của thế giới bên ngoài.
4. Những trải nghiệm không thể bỏ qua tại hồ Thang Hen
Đến với Thang Hen, du khách sẽ được tận hưởng cảm giác thư thái và hòa mình trọn vẹn vào thiên nhiên.
4.1. Du thuyền và tham quan các hồ ngầm
Trải nghiệm tuyệt vời nhất là ngồi trên những chiếc thuyền gỗ nhỏ, lướt nhẹ trên mặt nước xanh ngắt để tham quan các hẻm núi và hang động quanh hồ. Bạn sẽ được chiêm ngưỡng những nhũ đá từ trên trần hang rủ xuống sát mặt nước và lắng nghe tiếng chim rừng lảnh lót vang vọng giữa không gian tĩnh mịch.
4.2. Dã ngoại và khám phá văn hóa bản địa
Với bãi cỏ xanh mướt rộng lớn ven hồ, đây là địa điểm lý tưởng để tổ chức các buổi cắm trại, dã ngoại cùng gia đình và bạn bè. Du khách cũng có thể ghé thăm các ngôi nhà sàn cổ của người Tày, thưởng thức món cá hồ nướng, tôm nướng hay đặc sản lợn quay của vùng Quảng Hòa để cảm nhận hết sự nồng hậu và tinh tế của văn hóa vùng cao.
5. Cẩm nang kinh nghiệm cho hành trình về với hồ trên núi
Để có một chuyến tham quan trọn vẹn, du khách nên lưu ý một số kinh nghiệm thực tế về thời gian và chuẩn bị.
5.1. Thời điểm check-in đẹp nhất
Khoảng thời gian từ tháng 9 đến tháng 10 hàng năm là thời điểm hồ đẹp nhất. Lúc này trời trong xanh, nắng vàng hanh hao rọi xuống mặt hồ làm bật lên màu xanh ngọc bích ảo diệu. Đây cũng là mùa lúa chín vàng ở các thung lũng lân cận, tạo nên một khung cảnh đa sắc màu vô cùng ấn tượng.
5.2. Chuẩn bị hành lý và ý thức môi trường
Vì khu vực hồ nằm sâu trong thung lũng, nhiệt độ có thể xuống thấp về đêm và sáng sớm, bạn nên mang theo áo khoác nhẹ. Đặc biệt, để giữ gìn vẻ đẹp thuần khiết của "Tuyệt Tình Cốc", du khách hãy luôn ghi nhớ quy tắc không để lại rác thải, bảo vệ nguồn nước và hệ sinh thái xung quanh để màu xanh ngọc bích của Thang Hen luôn được vĩnh cửu.